Segment Naziemny WIG WAT powstał w ramach projektu PIAST współfinansowanego przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w ramach programu SZAFIR. Wojskowa Akademia Techniczna (Wydział Inżynierii Lądowej i Geodezji oraz Instytut Optoelektroniki) jest liderem tego projektu, a konsorcjum tworzą: Creotech Instruments S.A., Centrum Badań Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk, Scanway Sp. z o.o., PCO S.A. oraz Sieć Badawcza Łukasiewicz – Instytut Lotnictwa.
W czerwcu 2026 roku minęło 200 dni od momentu, gdy segment naziemny WIG WAT rozpoczął realizację zadań na rzecz projektu PIAST (Polish ImAging SaTellites). To doskonała okazja, aby podsumować dotychczasowe osiągnięcia i wykazać wpływ wspólnej pracy naukowców i inżynierów na rozwój krajowych zdolności operowania systemami satelitarnymi.
16 czerwca 2026 zespół operatorów z Laboratorium „Centrum Operacji Satelitarnych” Wydziału Inżynierii Lądowej i Geodezji Wojskowej Akademii Technicznej przejął zarządzanie konstelacją PIAST i od tej pory odpowiada za samodzielne prowadzenie operacji satelitarnych. Dzień ten stanowił kamień milowy w realizacji projektu. Po kilkumiesięcznym okresie prowadzenia operacji we współpracy z twórcą i integratorem platformy - firmą Creotech Instruments S.A. - potwierdzono funkcjonalność satelitów oraz ich gotowość do przekazania zarządzania liderowi projektu - WAT.
Nieodłącznym elementem każdej misji satelitarnej jest segment naziemny, który utrzymuje stałą łączność z satelitami. Umożliwia wymianę danych telemetrycznych i telekomend, pozwala precyzyjnie planować i realizować przewidziane w misji eksperymenty, a co szczególnie istotne w misjach obserwacji Ziemi, odbierać dane obrazowe. Doświadczenia z minionych 200 dni potwierdzają, że infrastruktura segmentu naziemnego zintegrowana z siecią stacji naziemnych zewnętrznego dostawcy, tworzy spójną i komplementarną instalację, gwarantującą wysoką niezawodność realizowanych operacji. To istotna informacja w świetle programów realizowanych w SZ RP, dla których segment naziemny WIG WAT może stanowić infrastrukturę zapasową.
Segment naziemny WIG WAT tworzy stacja naziemna z anteną o średnicy 3,9 m, obsługującą pasma S oraz X. To również Centrum Kontroli Misji Satelitarnych, z którego prowadzone są sesje komunikacyjne z satelitami. Przez ostatnie 200 dni z wykorzystaniem infrastruktury segmentu naziemnego WIG WAT zrealizowano ponad pół tysiąca połączeń z konstelacją PIAST. Zespół operatorów Centrum Operacji Satelitarnych WIG złożony jest z doświadczonych i przeszkolonych specjalistów, którzy z powodzeniem zarządzają konstelacją, obsługują stację naziemną i jednocześnie szkolą przyszłych operatorów misji na potrzeby SZ RP.
Orbita konstelacji PIAST została tak dobrana, aby sesje komunikacyjne satelitów ze stacją naziemną WATCOM odbywały się codziennie w godzinach przedpołudniowych oraz wieczornych, zapewniając odpowiednią jakość połączenia: wysoką elewację przelotu oraz długi czas trwania okna komunikacyjnego sięgający nawet 12 minut. Choć to niecały kwadrans, wystarcza operatorom na odbiór danych telemetrycznych, zobrazowań czy danych pomiarowych z dalmierza laserowego (LRF) lub sensora położenia Słońca (Sun Sensor) opracowanych przez Instytut Optoelektroniki WAT. W czasie sesji komunikacyjnej do satelity wysyłane są również telekomendy, które stanowią swego rodzaju polecenia wykonania zadań na przykład akwizycji zobrazowań, ale też zadań kontrolnych jak sprawdzenie zajętości pamięci i ewentualnego zwolnienia zasobów. Należy podkreślić, że potencjał operacyjny całej misji podnosi korzystanie z usługi zewnętrznych stacji naziemnych, co pozwala na znacznie częstsze sesje komunikacyjne z satelitami. W efekcie zyskuje się większą kontrolę nad operacjami i szybszy transfer danych.
Oficjalne otwarcie Centrum Kontroli Misji Satelitarnych WAT odbyło się jeszcze przed wystrzeleniem satelitów PIAST, czyli 28 sierpnia 2025 roku, gromadząc licznych przedstawicieli Sił Zbrojnych RP, Ministerstwa Obrony Narodowej i podmiotów współpracujących z Wojskową Akademią Techniczną. Stali się oni wówczas świadkami połączenia z satelitami radarowymi konstelacji ICEYE. Segment naziemny WIG WAT realizował testowe połączenia z satelitami operatorów krajowych - BRITE-PL i zagranicznych –- BIROS, dowodząc swoich możliwości. Co warto podkreślić, podczas konferencji Strategies in Satellite Ground Segment organizowanej w Londynie w 2025 r. został wyróżniony nagrodą. Od momentu uruchomienia, już przez niemal 300 dni segment naziemny WIG WAT niezmiennie budzi duże zainteresowanie wśród społeczności akademickiej, przedstawicieli wojska i administracji, a nawet instytucji zagranicznych. Ponadto w tym roku akademickim przeprowadzono również zajęcia na nowej specjalności - rozpoznanie satelitarne, prowadzonej w ramach kierunku geodezja i kartografia. Kształci się na niej pierwsza grupa podchorążych, którzy już za rok zostaną operatorami systemów należących do SZ RP takich jak: POLSARIS, POLEOS czy MIKROGLOB. Będą to żołnierze o wysokich kompetencjach i doświadczeniem w pracy z segmentem naziemnym i realną misją satelitarną.